Ethnomedicine

Pikkedonker, met alleen de weerkaatsing van de grote, volle maan in Lake Victoria. We zitten met z’n allen op het kleine strandje, met op nog geen 10 meter afstand hippo’s. De wetenschap dat dit prachtige, groen/blauwe meer gevuld is met gevaarlijke hippo’s, krokodillen en schistosomiasis (bilharzia), doet ons een gepaste afstand bewaren. Met een knetterend kampvuurtje op de achtergrond en wat lokale Konyagi, zijn we echt even ‘weg’. We zijn met een aantal dokters een weekend op pad: Rubondo National Park. Een onbewoond eiland, in het Noorden van Tanzania. Even geen telefoons, geen patientenzorg: rust!

Special case:

Een bekend fenomeen in Afrika zijn ‘traditional healers’. Een eigen visie op de geneeskunst met eigenhandige aanpak. Tijdens een eerder bezoek, zowel in Tanzania als Kameroen, heb ik de eer gehad een bezoekje te mogen brengen aan een traditional healer. Woonachtig en praktiserend in een hut gemaakt van stro en koeienpoep. Een intrigerend fenomeen.

“Traditional Healer (ethnomedicine) – A person in a primitive society who uses long-established methods passed down from one healer to another to treat a person suffering from various illnesses, many of which have psychological underpinnings. Methods used by traditional healers include the use of roots, fetish dolls, voodoo dolls, and the smoking out of a possessing spirit or spell.” 

Donderdag- op vrijdagnacht werd ik met spoed m’n bed uit gebeld door hoofdverpleegkundige Anna. Bij binnenkomst staarde een zeer mager ventje van twee weken oud me met grote ogen aan. Volledig ondervoed, uitgedroogd en gegeneraliseerde tetanus (ernstige infectieziekte met spierspasmen). Voor mij een nieuw fenomeen in de tropische setting. Een schrijnend beeld. Hier draaide onze rollen om: Anna nam mij mee deze casus in. Voor haar, helaas, geen nieuw verschijnsel (dit is de zesde casus van Tetanus dit jaar). Dit kindje heeft een bezoekje gebracht aan de traditional healer, waarbij er ‘helende’ koeienpoep op de indrogende navel is gesmeerd. Helaas geen genezing maar een bron van infecties! Op de NICU kunnen we tegenwoordig, o.a. dankzij Stichting Vrienden Sengerema Hospital, echter wel basiszorg leveren voor een dergelijk zieke baby. We zijn gestart met ademhalingsondersteuning door middel van CPAP met 100% zuurstof, hebben het kleintje in een afgesloten couveuse gelegd om prikkels te reduceren en op juiste temperatuur te komen, hebben een infuus ingebracht om medicatie en vocht te kunnen geven en een maagsonde kunnen plaatsen om te kunnen voeden. Optimale zorg in deze setting!

En toen was het donker..

Tig zoemende apparaten die om de haverklap alarmeren zorgen voor continue prikkels. We zijn druk in de weer met twee zieke baby’tjes. Eén heeft een laag zuurstofgehalte in het bloed (50%), ziet blauw van kleur en is slap, waarvoor ademhalingsondersteuning gestart moet worden. Tegelijkertijd wordt een grauw, klein kindje van 1,6 kg binnengebracht met een lijfje vol petechieen (paarse, puntvormige huidbloedingen) met ook een laag zuurstofgehalte. In rap tempo liggen beide baby’s aan de nodige ondersteuning en protesteren de apparaten alweer luid. Daarnaast flikkert er een helderblauw licht door de NICU: de nieuwe fototherapie (behandeling voor kindjes die geel zien). Alle apparaten draaien op maximale capaciteit. En toen… was het donker en stil. Stroomuitval en geen stromend water meer. This is Africa (T.I.A.). Gelukkig functioneren onze (enige) twee monitoren gedurende 30 minuten op batterij. Geen stroom betekent echter ook: geen ademhalingsondersteuning. Gelukkig werken onze beademingsballonnen altijd! Weer even met onze neus op de feiten dat technische mogelijkheden anno 2016 erg leuk zijn als het meewerkt, maar een scherpe klinische blik en handelen met whatever voor handen zeker zo van belang is! Een nieuwe ‘piep’, ditmaal van twee alarmerende monitoren: het zuurstofgehalte zakt weer… Gelukkig herstart de stroom en werkt de CPAP weer!

Perinatale sterfte:

Met een glimlach van oor tot oor komt Dr. Caroline de NICU op. Er is zojuist ‘perinatal and maternal death meeting’ geweest. Er is een afname van perinatale sterfte (overlijdens van baby voor, rond, na de geboorte)! Ze is trots. De meest gerapporteerde sterfgevallen zijn baby’s vanuit de thuissituatie. Het is opvallend dat er in het SDDH een stuk adequater geresusciteerd wordt als een baby niet zelf ademt na de geboorte. Ik voel me bevoorrecht weer twee weken te hebben mogen bijdragen aan het behouden van nieuw leven. Als prachtige afsluiter hadden we gisteren een groot moment van euforie en voldoening. Vorige week hebben we een baby’tje langdurig staan beademen nadat het een slechte start had. In Nederland zou dit kindje aan de beademing gaan. We stonden op het punt te stoppen met beademen toen de kleine toch zelf kracht toonde en begon te ademen. Afgelopen vrijdag is deze kanjer gezond met ontslag naar huis gegaan. Dit is waarvoor we dit werk doen! Ik ga voldaan naar huis.

Vriendelijk bedankt voor alle liefdevol gebreide mutsjes, sokjes, babyspullen en financiële bijdragen voor ‘Project NICU’. Onder het mom: ‘niet geschoten is altijd mis’. We zijn er nog niet! Concreet hebben we nog minimaal twee monitoren nodig om meerdere zieke baby’s te kunnen monitoren. Momenteel moeten we namelijk (moeilijke) keuzes maken, omdat we maar twee baby’s tegelijkertijd kunnen monitoren. Daarnaast blijven financiële middelen noodzakelijk voor infusen, antibiotica, voeding (!!), infuusvloeistoffen, medicatie, personeel, uitbreiding van de NICU, continueren van scholing etc. Ga naar www.stichtingvsh.nl voor meer informatie en mogelijkheid tot doneren!

 

Mijn locatie .