Nyumbani (thuis)

Mijn blik valt op een zeer dierbare foto van mama Z. en mij in een innige omhelzing. Een jonge vrouw met een bescheiden zwangerschapbuikje die ernstig ziek binnenkomt in het ziekenhuis van Sengerema in 2016. Buiten bewustzijn, lijdend aan cerebrale malaria. Haar kleine meisje komt veel te vroeg, maar sterk ter wereld via een spoedkeizersnede. Slechts 800 gram en geschat 27 weken leggen we haar in een warme houten couveuse. Haar moeder vecht voor haar eigen leven op de Intensive Care, wij strijden voor de kleine dame. Wonder boven wonder doorstaat Z. haar kritieke moment en wordt wakker. Ze grijpt naar haar buik, en heeft door dat hier geen groeiend baby’tje meer in verblijft. Paniek in haar ogen. We besluiten moeder en kind te herenigen op de Intensive Care, waar we de kleine dame enkele minuten tussen de borsten van haar zieke moeder leggen. Moeder vecht als een leeuwin, en komt er wonder boven wonder volledig bovenop. De kleine dame heeft inmiddels het gewicht van 1 kilogram bereikt, als het noodlot toeslaat. Na drie weken treffen we haar met een grauwe, vale kleur, liggend in een plasje gifgroen braaksel en een bolle buik in de couveuse. Een, voor haar fatale, ontsteking van haar premature darmen (necrotiserende enterocolitis). Moeder is ontroostbaar, en wil haar meisje dichtbij haar, nu ze nog een hartslag heeft. Ze vraagt mij of we dit moment samen kunnen beleven. Ik kruip bij haar op bed, en samen ondersteunen we de kleine todat we haar moeten loslaten..

Nyumbani (thuis)

Wijzer voor wijzer heb ik onrustig zitten aftellen tot het weer tijd was om naar mijn tweede thuis te mogen afreizen. Voor mijn gevoel sta ik met één been in Nederland en één been in Tanzania. Deze Oost-Afrikaanse parel heeft mij in z’n greep, en laat niet los. In Nederland krijg ik geregeld de vraag of ik überhaupt werk, gezien al mijn intensieve reizen naar Afrika. Het antwoord is volmondig ja, en hoe! Ik maak een boel uren en heb intensieve werkweken. Door mijn compensatiedagen te combineren met vakantiedagen, kan ik het tot nu toe waarborgen elke 4 tot 6 maanden af te reizen naar mijn ‘tweede thuis’. Alhier kan ik, vanuit Stichting Vrienden Sengerema Hospital, verder bouwen aan ons fantastische ‘Project NICU’. Arriveren in Sengerema voelt (letterlijk) als een warm bad. Ik ben mij de hele dag bewust van de vlinders in mijn buik als ik de Afrikaanse geuren opsnuif, de eerste woorden Kiswahili probeer te vertalen en herenigd wordt met de mensen die mij hier zo dierbaar zijn.

Contrasten

In het vliegtuig naar Tanzania las ik het boek ‘Verhalen uit de Ambulance’ van Mariette Middelbeek. Een bundeling van casuïstiek die hulpverleners is bijgebleven. Opvallend veel hulpverleners beschrijven de kinderreanimatie- en sterfte (mijns inziens terecht) als één van de meest heftige momenten uit hun carriere. Na een dergelijke crisissituatie wordt in Nederland hulp aangeboden via het Bedrijfs Opvang Team (BOT-team). Dit zette mij aan het nadenken over de grote contrasten die ik beleef in mijn twee werelden. De afgelopen maanden ben ik op de NICU in Nederland meermaals betrokken geweest bij overlijdens van baby’s. Een intens traject dat je samen met ouders doorloopt. Je streeft ernaar zoveel mogelijk te handelen naar de wensen van de ouders. Het kindje gaat in de meeste gevallen op de borst bij vader of moeder. Zodoende overlijdt het baby’tje in bijzijn van liefhebbende ouders, die een toekomst met elkaar voorzagen..

In Tanzania verloopt het proces rondom overlijden van een baby op een geheel andere wijze. Voor de opening van de Neonatale Intensive Care Unit, werden stervende baby’s op een aanrecht gelegd om (alleen) te overlijden. Vervolgens werden zij volledig afgedekt in de mooiste Kitenge (kleurrijke omslagdoek), alvorens zij aan ouders mee werden gegeven. Menig maal heb ik moeders gestimuleerd hun kindje vast te houden tijdens de laatste minuten op deze aarde. Ik heb echter moeten accepteren dat dit een andere cultuur betreft. Dit blijft voor mij nog steeds een kritiek leerpunt waar ik het moeilijk mee kan hebben, maar accepteer. Dit heeft er in geresulteerd dat menig kindje z’n laatste adem uitblies in mijn armen (dit wordt overigens wel geaccepteerd en gewaardeerd). Voorheen keken mijn locale collega’s vreemd op. Inmiddels is er een vorm van gewenning opgetreden. Met de komst van de NICU is dit proces wel aan het veranderen (zie de intro casus). Moeder en kind verblijven samen op de NICU. Aangezien ‘ Kangaroo Mother Care’ (buidelen) in Tanzania inhoudt 24 uur per dag, zijn moeder en kind samen. En, oh ja! Van een BOT-team hebben we in Afrika nog nooit gehoord na een heftige casus. Dit maakt het verdriet en de impact echter niet minder..

Dar es Salaam

Afgelopen donderdag ben ik afgereisd naar Tanzania. Ik verblijf echter de eerste dagen in het grote, anonieme, drukke Dar es Salaam om mijn medische registratie opnieuw te voltooien. Zonder de juiste papieren staat immigratie het namelijk (terecht) niet toe dat er medische verrichtingen worden gedaan. Het is hier 34 graden en zwaar vertoeven aan het strand (hihi). Gistermiddag zocht ik verkoeling in het zwembad (wat zeker ook de 30 graden aantikt) en kreeg ineens een peuter van 1,5 in m’n armen. Moeder was vervolgens spoorloos met haar vriendinnen. Enigszins beduusd keek de kleine dame naar de ‘mzungu kubwa’ (grote blanke) die haar ineens vasthield. Voorzichtig begon ze m’n huid af te tasten en keek vervolgens vlot naar haar eigen handjes, om uit te vinden of die nu ook wit verkleurden. Na een half uur heb ik haar volledige vertrouwen gewonnen, en hangt ze aanhankelijk om m’n nek. Genieten en bijna therapeutisch: spelen met gezonde Afrikaanse kinderen! Meestal zijn ze doodziek als ik erbij gevraagd wordt..

Vanaf dinsdag beginnen de werkzaamheden in Sengrema op de NICU. Het Project NICU team van maart/april 2017 bestaat verder (voor de derde keer) uit: Iris van Wanrooy (arts-assistent kindergeneeskunde Utrecht) en Sophie Bennenbroek (arts-assistent Neonatologie Nijmegen). Daarnaast zal de eerste hereniging met Milo pas zondag 2 april zijn. Moeilijk te verdragen, aangezien we in hetzelfde land zijn. Het aftellen gaat door! Meer updates en foto’s volgen als het harde werken weer is gestart..

Mijn locatie Mwanza Region, Tanzania.